تازه ترین مطالب تسکین
چرا هنگام مسواک زدن لثه خونریزی میکند؟ (علتها و روشهای درمان)
مشاهده خون روی مسواک یا هنگام تف کردن، اتفاقی شایع اما قابل چشمپوشی نیست. خونریزی لثه هنگام مسواک زدن اغلب به دلیل تجمع پلاک میکروبی و التهاب لثه رخ میدهد؛ با این حال، روش نادرست مسواک زدن، استفاده از نخ دندان، خشکی دهان، سیگار یا بعضی بیماریها نیز میتوانند نقش داشته باشند. خونریزی مداوم ممکن است نشانه مشکل پیشرفتهتر لثه باشد، بنابراین بهتر است علت آن شناسایی شود و فقط با قطع مسواک پوشانده نشود.
مهمترین علت خونریزی لثه هنگام مسواک زدن
وقتی پلاک روی خط لثه باقی میماند، باکتریها مواد تحریککننده تولید میکنند. در نتیجه لثه قرمز، متورم و حساس میشود و با تماس ملایم مسواک خونریزی میکند. این مرحله معمولاً التهاب لثه نام دارد و در بسیاری از موارد با اصلاح بهداشت دهان و جرمگیری حرفهای قابل کنترل است.
اگر پلاک سخت شود و به جرم تبدیل شود، مسواک معمولی نمیتواند آن را بهطور کامل جدا کند. ادامه این وضعیت ممکن است التهاب را به بافتهای عمیقتر اطراف دندان برساند و باعث تحلیل لثه، بوی بد دهان، لق شدن دندان یا ایجاد فاصله بین دندانها شود.
دلایل دیگر خونریزی لثه
- مسواک زدن با فشار زیاد: فشار شدید یا استفاده از مسواک زبر میتواند به لثه آسیب بزند.
- شروع ناگهانی نخ دندان: اگر نخ دندان بهدرستی و بهآرامی استفاده نشود، لثه تحریک میشود. با این حال، قطع کامل آن معمولاً مشکل پلاک را بیشتر میکند.
- تغییرات هورمونی: دوران بارداری، بلوغ یا برخی تغییرات هورمونی میتواند حساسیت لثه را افزایش دهد.
- خشکی دهان و مصرف دخانیات: کاهش بزاق یا مصرف سیگار، شرایط دهان و لثه را نامناسبتر میکند.
- کمبودهای تغذیهای: رژیم غذایی نامتعادل، بهویژه در صورت کمبود بعضی ویتامینها، ممکن است با مشکلات لثه همراه شود.
- داروها یا بیماریهای زمینهای: برخی داروها بر خونریزی اثر میگذارند و بعضی بیماریها نیز میتوانند روند انعقاد یا سلامت لثه را تغییر دهند.
اگر داروی رقیقکننده خون مصرف میکنید، آن را خودسرانه قطع نکنید. در صورت خونریزی غیرعادی، موضوع را با دندانپزشک و پزشک معالج در میان بگذارید.
آیا خونریزی لثه طبیعی است؟
خونریزی تکرارشونده، حتی اگر مقدار آن کم باشد، علامت سلامت کامل لثه محسوب نمیشود. گاهی فرد به دلیل ترس از خونریزی، مسواک زدن را کمتر میکند و همین کار باعث ماندن پلاک و تشدید التهاب میشود. مسواک نرم و حرکت آرام، اما منظم، معمولاً بهتر از کنار گذاشتن بهداشت دهان است.
اگر خونریزی فقط یکبار و پس از آسیب مشخصی رخ داده باشد، ممکن است مسئلهای موقتی باشد. اما تکرار خونریزی برای چند روز، همراهی آن با تورم یا بوی بد دهان، یا مشاهده خونریزی خودبهخودی نیازمند ارزیابی حرفهای است.
روش درمان خونریزی لثه چیست؟
۱. معاینه و تشخیص علت
دندانپزشک وضعیت لثه، میزان پلاک و جرم، عمق شیار اطراف دندان و وجود پوسیدگی یا عفونت را بررسی میکند. در صورت نیاز، عکسبرداری برای ارزیابی استخوان اطراف دندان انجام میشود. درمان مؤثر زمانی شروع میشود که علت اصلی مشخص باشد.
۲. جرمگیری و پاکسازی حرفهای
اگر جرم روی دندان وجود داشته باشد، پاکسازی حرفهای میتواند سطح دندان و خط لثه را تمیزتر کند. پس از جرمگیری، ممکن است لثه برای مدت کوتاهی حساس باشد؛ اما با رعایت بهداشت، قرمزی و خونریزی معمولاً کاهش پیدا میکند.
۳. اصلاح روش مسواک و نخ دندان
از مسواک نرم استفاده کنید و آن را با زاویهای ملایم نزدیک خط لثه قرار دهید. حرکتهای کوتاه و آرام، تمام سطوح دندان را تمیز میکنند و به لثه فشار غیرضروری وارد نمیکنند. نخ دندان باید به شکل منحنی کنار هر دندان حرکت کند و با فشار ناگهانی به لثه ضربه نزند.
۴. درمان بیماری لثه
در التهاب یا بیماری پیشرفته لثه، ممکن است پاکسازی عمیقتر، کنترل عفونت و جلسات پیگیری لازم باشد. در مراحل شدیدتر، درمان باید زیر نظر متخصص بیماریهای لثه انجام شود. دهانشویه ممکن است در برخی شرایط کمککننده باشد، اما جایگزین مسواک، نخ دندان یا درمان حرفهای نیست.
برای کاهش خونریزی لثه در خانه چه کنیم؟
- روزی دو بار با مسواک نرم و خمیردندان مناسب مسواک بزنید.
- هر روز فضای بین دندانها را با نخ دندان یا ابزار مناسب تمیز کنید.
- مسواک را هر چند ماه یا پس از فرسوده شدن پرزها تعویض کنید.
- مصرف سیگار و تنباکو را کاهش دهید و برای ترک آن کمک بگیرید.
- آب کافی بنوشید و مصرف خوراکیهای بسیار شیرین و چسبنده را محدود کنید.
- برای معاینه و پاکسازی دورهای به دندانپزشک مراجعه کنید.
از درمانهای خانگی تند یا مواد ساینده روی لثه استفاده نکنید. این مواد ممکن است سوزش را بیشتر کنند و به مینای دندان یا بافت لثه آسیب بزنند.
چه زمانی باید فوراً به دندانپزشک مراجعه کرد؟
اگر خونریزی شدید است، متوقف نمیشود، بدون مسواک زدن رخ میدهد یا همراه با تورم قابل توجه، چرک، تب، درد شدید، لق شدن دندان یا زخم ماندگار است، مراجعه را به تعویق نیندازید. همچنین خونریزی مکرر در فردی که داروهای مؤثر بر انعقاد خون مصرف میکند باید جدی گرفته شود.
چطور از برگشت خونریزی لثه جلوگیری کنیم؟
پیشگیری از خونریزی لثه بیشتر از آنکه به محصولات گرانقیمت وابسته باشد، به استمرار عادتهای ساده بستگی دارد. مسواک زدن باید بهصورت منظم و با زمان کافی انجام شود؛ عجله کردن باعث میشود خط لثه و دندانهای انتهایی نادیده گرفته شوند. بهتر است هر بار مسواک زدن را با یک ترتیب ثابت انجام دهید تا هیچ سطحی جا نماند.
تمیز کردن زبان، کاهش میانوعدههای شیرین و مراجعه دورهای برای بررسی لثه نیز اهمیت دارد. اگر دندانهای روی هم قرار گرفتهاند، روکش یا ترمیمی دارید، یا استفاده از نخ دندان برایتان دشوار است، از دندانپزشک بخواهید ابزار مناسبتری مانند برس بیندندانی یا واترجت را معرفی کند. ابزار مناسب باید مکمل مسواک باشد، نه جایگزین آن.
پرسشهای رایج درباره خونریزی لثه
آیا تعویض خمیردندان مشکل را حل میکند؟
خمیردندان مناسب میتواند به کنترل پلاک و حساسیت کمک کند، اما اگر جرم یا بیماری لثه وجود داشته باشد، بهتنهایی درمان کافی نیست. انتخاب خمیردندان بهتر است بر اساس نیاز دهان و نظر دندانپزشک انجام شود.
آیا خونریزی لثه با افزایش سن طبیعی است؟
افزایش سن بهخودیخود نباید باعث خونریزی لثه شود. تغییرات دارویی، خشکی دهان، تحلیل لثه یا تجمع جرم ممکن است در سنین بالاتر بیشتر دیده شوند، اما همچنان باید علت مشخص و درمان شود.
آیا دهانشویه جای نخ دندان را میگیرد؟
دهانشویه ممکن است برای بعضی افراد و در دورهای مشخص مفید باشد، اما معمولاً نمیتواند پلاک چسبیده بین دندانها را مانند نخ دندان یا برس بیندندانی جدا کند. استفاده طولانیمدت از برخی دهانشویهها نیز باید با نظر متخصص باشد.
جمعبندی
خونریزی لثه هنگام مسواک زدن معمولاً پیام التهاب و تجمع پلاک است، نه دلیلی برای متوقف کردن مسواک. با مسواک نرم، تمیز کردن بین دندانها، اصلاح عادتهای آسیبزا و مراجعه برای معاینه میتوان بسیاری از موارد را کنترل کرد. اگر خونریزی ادامهدار، شدید یا همراه با علائم دیگر است، تشخیص دندانپزشک ضروری است تا مشکل ساده لثه به بیماری پیشرفته تبدیل نشود.
این مطلب برای افزایش آگاهی عمومی است و جایگزین معاینه و درمان توسط دندانپزشک نیست.