تازه ترین مطالب تسکین
علت ساییده شدن دندان‌ها در خواب؛ دندان‌قروچه و درمان با نایت گارد
ساییده شدن دندان‌ها در خواب معمولاً به دندان‌قروچه یا براکسیسم مربوط است؛ حالتی که فرد دندان‌ها را به هم فشار می‌دهد یا روی هم می‌ساید، بدون اینکه همیشه از آن آگاه باشد. درمان دندان قروچه فقط به ساخت نایت گارد محدود نیست و باید شدت آسیب، وضعیت فک، استرس، کیفیت خواب، داروها و مشکلات احتمالی تنفس بررسی شود. تشخیص زودهنگام از ترک دندان، حساسیت و درد فک جلوگیری می‌کند.
علائم دندان‌قروچه در خواب
- سایش و کوتاه شدن سطح دندان‌ها.
- حساسیت به سرما، گرما یا شیرینی.
- درد عضلات فک یا خستگی هنگام بیدار شدن.
- سردرد صبحگاهی در شقیقه یا پیشانی.
- ترک، لب‌پریدگی یا شکستگی ترمیم‌ها.
- صدای ساییدن دندان‌ها که شریک خواب متوجه می‌شود.
- درد گوش بدون علت واضح یا محدودیت باز شدن دهان.
کودکان نیز ممکن است دندان‌قروچه داشته باشند. در کودک، رشد فک و دندان‌ها باید بررسی شود و نباید بدون نظر متخصص نایت گارد بزرگسالان استفاده شود.
علت ساییده شدن دندان‌ها چیست؟
استرس و اضطراب، خواب ناکافی، مصرف کافئین در ساعات پایانی روز، سیگار، بعضی داروها و اختلالات خواب می‌توانند نقش داشته باشند. دندان‌قروچه همیشه به معنی «کجی دندان‌ها» نیست و تراش دادن دندان برای اصلاح آن راه‌حل عمومی محسوب نمی‌شود. خرخر شدید، قطع تنفس، خواب‌آلودگی روزانه و بیدار شدن با احساس خفگی نیازمند بررسی خواب و تنفس هستند.
در طول روز نیز فشار دادن ناخودآگاه دندان‌ها رخ می‌دهد. عادت به نگه داشتن فک در حالت منقبض، جویدن آدامس برای مدت طولانی و تمرکز همراه با فشار فک می‌تواند علائم را بدتر کند.
نایت گارد چیست و چگونه کمک می‌کند؟
نایت گارد یا اسپلینت محافظ، وسیله‌ای است که هنگام خواب بین دندان‌ها قرار می‌گیرد و تماس مستقیم و نیروی سایشی را کاهش می‌دهد. نایت گارد اختصاصی پس از قالب‌گیری یا اسکن ساخته می‌شود و باید با بایت فرد هماهنگ باشد. این وسیله معمولاً دندان را از فشار محافظت می‌کند، اما علت‌های زمینه‌ای مانند استرس یا اختلال خواب را به‌تنهایی درمان نمی‌کند.
محافظ آماده یا نامناسب ممکن است لق شود، به لثه فشار بیاورد یا تماس دندان‌ها را تغییر دهد. اگر هنگام استفاده درد فک، بی‌حسی، زخم یا تغییر بایت ایجاد شد، آن را کنار بگذارید و با دندان‌پزشک تماس بگیرید.
روش‌های مکمل درمان دندان قروچه
- خواب منظم و کاهش نور و صفحه‌نمایش پیش از خواب.
- کاهش قهوه، چای پررنگ، نوشابه انرژی‌زا و نیکوتین در عصر.
- تمرین تنفس و آرام‌سازی عضلات فک.
- قرار دادن زبان در حالت آرام و جدا نگه داشتن دندان‌ها در طول روز.
- کمپرس گرم کوتاه برای عضلات فک، در صورت مناسب بودن.
- درمان پوسیدگی، ترک یا ترمیم‌های آسیب‌دیده.
دارو، تزریق یا درمان‌های تخصصی فقط در شرایط خاص و با تشخیص پزشک انجام می‌شود. مصرف خودسرانه آرام‌بخش یا داروهای خواب‌آور خطرناک است.
تشخیص دندان‌قروچه در مطب
دندان‌پزشک میزان سایش، ترک‌ها، حساسیت، وضعیت پرکردگی‌ها و عضلات فک را بررسی می‌کند. گاهی از عکس‌برداری برای رد کردن ترک یا پوسیدگی استفاده می‌شود. اگر خرخر، توقف تنفس یا خواب‌آلودگی روزانه وجود داشته باشد، ارزیابی خواب اهمیت دارد. درمان نباید فقط بر اساس صدای ساییدن دندان یا حدس فرد انجام شود.
نایت گارد ممکن است سخت یا نرم باشد و انتخاب آن به شدت براکسیسم، وضعیت دندان‌ها و بایت بستگی دارد. محافظ باید هر چند وقت یک‌بار بررسی شود، زیرا دندان‌ها و خود وسیله تغییر می‌کنند. اگر در آغاز استفاده احساس فشار خفیف دارید، آن را با مطب مطرح کنید؛ اگر درد شدید یا تغییر بایت ایجاد شد، استفاده را متوقف کنید.
کاهش فشار فک در طول روز
در حالت استراحت، لب‌ها می‌توانند روی هم باشند اما دندان‌ها نباید دائماً به هم فشار دهند. یادآور تلفن همراه، کشش آرام عضلات و پرهیز از جویدن طولانی آدامس به کاهش عادت فشار دادن کمک می‌کند. هدف درمان، محافظت از دندان و آرام‌تر کردن سیستم جویدن است، نه ایجاد محدودیت دائمی در غذا خوردن.
هدف نایت گارد این نیست که فرد بتواند هر شب با فشار بیشتری دندان‌قروچه کند؛ این وسیله فقط بخشی از نیروی تماس را مدیریت می‌کند. دندان‌پزشک باید تناسب محافظ را در ویزیت‌های بعدی بررسی کند. اگر محافظ بوی بد گرفت، ترک خورد یا دیگر به‌راحتی جا نرفت، آن را تعویض یا اصلاح کنید. کاهش استرس، خواب منظم و درمان خرخر یا وقفه تنفسی می‌تواند شدت براکسیسم را کمتر کند. با وجود محافظ نیز مسواک، نخ دندان و درمان پوسیدگی ضروری است، زیرا وسیله دهانی در صورت کثیف بودن می‌تواند پلاک و التهاب را بیشتر کند.
اگر شریک خواب صدای ساییدن دندان‌ها را می‌شنود، آن را نادیده نگیرید؛ بسیاری از افراد خودشان از دندان‌قروچه خبر ندارند. عکس‌برداری و معاینه می‌تواند ترک‌های کوچک یا فرسایش پنهان را نشان دهد. نایت گارد باید در کنار اصلاح سبک خواب و کنترل عوامل محرک استفاده شود. تغییر ناگهانی بایت، درد مفصل یا شکستن دندان نشانه‌ای برای مراجعه سریع است و نباید تا زمان تعویض محافظ صبر کرد.
مراقبت از نایت گارد
پس از خارج کردن محافظ، آن را با آب خنک یا ولرم و برس نرم تمیز کنید و در محفظه خشک و دارای تهویه قرار دهید. آب داغ ممکن است شکل آن را تغییر دهد. نایت گارد را هنگام غذا خوردن استفاده نکنید و قبل از قرار دادن آن، دندان‌ها را تمیز کنید. ترک، بوی بد یا تغییر شکل وسیله را جدی بگیرید و برای بررسی مراجعه کنید.
چه زمانی مراجعه ضروری است؟
شکستگی دندان، درد شدید، حساسیت ماندگار، قفل شدن فک، تورم، زخم ناشی از محافظ یا ادامه ساییدگی با وجود نایت گارد نیاز به بررسی دارد. دندان‌پزشک ممکن است عکس‌برداری، ارزیابی مفصل فک یا ارجاع برای بررسی خواب را پیشنهاد کند.
جمع‌بندی
درمان دندان قروچه با شناسایی علت و کاهش آسیب آغاز می‌شود. نایت گارد اختصاصی می‌تواند از تماس و سایش دندان‌ها کم کند، اما خواب منظم، کنترل استرس و درمان مشکلات دندانی و خواب نیز اهمیت دارد. محافظ را بدون معاینه تهیه نکنید و علائم آسیب را به تعویق نیندازید.
این مقاله آموزشی است و جایگزین معاینه دندان‌پزشک یا پزشک خواب نیست.