تازه ترین مطالب تسکین
آفت دهان چیست و درمان سریع آفت دهان چگونه انجام می‌شود؟
آفت دهان چیست و درمان سریع آفت دهان چگونه انجام می‌شود؟
آفت دهان زخم کوچک، دردناک و معمولاً گردی است که روی بخش‌های نرم دهان مانند داخل لب، گونه، زبان یا لثه ظاهر می‌شود. اگرچه بیشتر آفت‌ها خطرناک نیستند و خودبه‌خود بهبود پیدا می‌کنند، درد آن‌ها هنگام غذا خوردن، صحبت کردن یا مسواک زدن آزاردهنده است. هدف از درمان سریع آفت دهان معمولاً کوتاه کردن دوره ناراحتی، محافظت از زخم و کمک به ترمیم است؛ زیرا هیچ روش خانگی نمی‌تواند همه آفت‌ها را در چند ساعت ناپدید کند.
آفت دهان چگونه ایجاد می‌شود؟
علت دقیق آفت در همه افراد مشخص نیست، اما ضربه به مخاط، گاز گرفتن گونه، مسواک زبر، لبه تیز دندان، براکت ارتودنسی، استرس، کم‌خوابی و تغییرات هورمونی می‌توانند زمینه‌ساز آن باشند. در بعضی افراد، کمبود آهن، ویتامین ب۱۲ یا فولات، حساسیت غذایی و برخی بیماری‌های عمومی نیز با آفت‌های مکرر ارتباط دارد.
آفت با تبخال یکی نیست. تبخال معمولاً روی لب یا اطراف دهان ظاهر می‌شود و می‌تواند مسری باشد، اما آفت داخل دهان ایجاد می‌شود و معمولاً مسری نیست. تشخیص درست برای انتخاب درمان اهمیت دارد.
درمان سریع آفت دهان در خانه
آب‌نمک و مراقبت ملایم
نصف قاشق چای‌خوری نمک را در یک لیوان آب ولرم حل کنید، محلول را چند ثانیه در دهان بچرخانید و بیرون بریزید. محلول را نبلعید و از آب بسیار داغ استفاده نکنید. این کار به تمیز ماندن دهان و کاهش تحریک کمک می‌کند، اما نباید با فشار زیاد انجام شود.
مسواک نرم به کار ببرید، غذا را آرام بجوید و تا بهبود زخم از خوراکی‌های ترد، تند، شور، اسیدی و بسیار داغ دوری کنید. چیپس، نان خشک، مرکبات و نوشابه ممکن است درد آفت را بیشتر کنند. نوشیدنی خنک یا تکه کوچک یخ که بدون فشار در دهان نگه داشته شود، می‌تواند برای مدت کوتاهی درد را کاهش دهد؛ یخ را روی زخم نسابید.
داروهای مؤثر برای آفت دهان
داروساز یا دندان‌پزشک می‌تواند بر اساس اندازه و محل زخم، ژل بی‌حس‌کننده، دهان‌شویه ضدالتهاب یا پوشاننده موضعی پیشنهاد کند. در آفت‌های شدید یا مکرر، پزشک ممکن است داروی کورتیکواستروئیدی موضعی تجویز کند. دارو را طبق دستور استفاده کنید و آن را برای کودک، فرد باردار یا بیمار دارای بیماری زمینه‌ای بدون مشورت تهیه نکنید.
مسکن خوراکی ممکن است درد را کمتر کند، اما مقدار مصرف باید با سن، بیماری‌های زمینه‌ای و داروهای دیگر هماهنگ باشد. قرص آسپرین را روی آفت نگذارید؛ این کار می‌تواند مخاط را بسوزاند. آنتی‌بیوتیک نیز برای هر آفتی لازم نیست و مصرف خودسرانه آن سودی ندارد.
برای آفت دهان چه بخوریم؟
- سوپ ولرم، ماست ساده و غذاهای نرم.
- آب کافی و نوشیدنی‌های خنک بدون اسید.
- غذاهای متعادل دارای پروتئین، سبزی و منابع آهن.
- وعده‌های کوچک‌تر برای کاهش تماس زخم با غذا.
اگر هر بار پس از خوردن ماده‌ای خاص آفت ایجاد می‌شود، زمان و نوع غذا را یادداشت کنید؛ حذف گروه‌های غذایی بدون تشخیص ممکن است به کمبود مواد مغذی منجر شود.
تفاوت آفت ساده با زخم‌های نیازمند بررسی
آفت معمولی اغلب حاشیه‌ای قرمز و مرکز سفید یا زرد دارد و طی یک تا دو هفته کوچک‌تر می‌شود. بااین‌حال، ظاهر همه زخم‌های دهانی یکسان نیست. زخمی که سفت است، مرتب خونریزی می‌کند، بدون درد باقی می‌ماند یا در همان نقطه دوباره ایجاد می‌شود، باید توسط دندان‌پزشک دیده شود. همچنین اگر زخم در کنار دندان شکسته، پروتز، براکت یا لبه تیز پرکردگی قرار دارد، رفع عامل تحریک‌کننده به اندازه داروی موضعی مهم است.
برای کودکان، سالمندان و افراد دارای ضعف ایمنی، آفت‌های متعدد یا تب اهمیت بیشتری دارد. هنگام مراجعه، زمان شروع زخم، تعداد دفعات عود، داروهای جدید، رژیم غذایی و سابقه بیماری را توضیح دهید. این اطلاعات به پزشک کمک می‌کند کمبودهای تغذیه‌ای، عفونت یا بیماری‌های زمینه‌ای را از آفت معمولی جدا کند. هدف درمان فقط خاموش کردن درد نیست؛ پیدا کردن علت و جلوگیری از تکرار نیز اهمیت دارد.
برنامه روزانه مراقبت
صبح و شب مسواک نرم بزنید، پس از غذا آب بنوشید، زخم را دستکاری نکنید و مواد محرک را تا بهبود کامل کنار بگذارید. اگر داروی موضعی استفاده می‌کنید، دستور زمان مصرف و مدت آن را رعایت کنید. تغییر نکردن زخم پس از چند روز یا بدتر شدن درد نشانه‌ای برای تماس با دندان‌پزشک است.
در طول بهبود، تماس زخم با مسواک و غذا را به حداقل برسانید، اما بهداشت دهان را کنار نگذارید. اگر آفت در نزدیکی لثه یا زیر پروتز ایجاد شده است، وسیله‌ای که مخاط را می‌ساید باید اصلاح شود. مصرف مکمل‌های آهن و ویتامین فقط زمانی منطقی است که کمبود با بررسی پزشک تأیید شود. آفت‌های مکرر را در تقویم ثبت کنید تا ارتباط آن با استرس، قاعدگی، دارو یا غذا مشخص شود. این اطلاعات از درمان‌های تصادفی و محدودیت‌های غذایی غیرضروری جلوگیری می‌کند. برای کودک، سالمند یا فردی که نمی‌تواند مایعات بخورد، زودتر مشورت بگیرید تا کم‌آبی و کاهش وزن ایجاد نشود.
چه زمانی آفت نیاز به بررسی دارد؟
اگر آفت بیش از سه هفته باقی ماند، مرتباً عود کرد، بسیار بزرگ بود، خونریزی کرد، با تب و بی‌حالی همراه شد یا بلع و نوشیدن را دشوار کرد، مراجعه به دندان‌پزشک یا پزشک لازم است. آفت‌های متعدد ممکن است به آزمایش خون یا بررسی بیماری‌های زمینه‌ای نیاز داشته باشند. زخم غیرمعمول را فقط با درمان خانگی پنهان نکنید.
پیشگیری از آفت‌های تکرارشونده
مسواک نرم، خواب کافی، کاهش استرس، کنترل لبه‌های تیز دندان و پرهیز از مواد محرک می‌تواند تعداد عودها را کم کند. اگر آفت‌ها پس از شروع داروی جدید، تغییر رژیم یا دوره فشار روانی ظاهر شده‌اند، این ارتباط را به پزشک بگویید. معاینه منظم دهان نیز به پیدا کردن علت‌های قابل اصلاح کمک می‌کند. برنامه‌ای ساده داشته باشید: دو بار مسواک، تمیز کردن بین دندان‌ها، نوشیدن آب کافی و توجه به هر زخم جدید. از سوزاندن آفت با الکل، نمک خشک، سرکه یا مواد ناشناخته خودداری کنید؛ این کار ترمیم را کند و درد را بیشتر می‌کند.
جمع‌بندی
درمان سریع آفت دهان بر کاهش درد و محافظت از زخم تمرکز دارد. آب‌نمک ملایم، غذای نرم، مسواک نرم و داروی موضعی مناسب می‌توانند کمک‌کننده باشند، اما آفت ماندگار یا غیرعادی باید بررسی شود. برای جلوگیری از عوارض، از سوزاندن زخم با مواد خانگی، مصرف خودسرانه آنتی‌بیوتیک و دستکاری آفت خودداری کنید.
این مطلب آموزشی است و جایگزین تشخیص و تجویز دندان‌پزشک یا پزشک نیست.