تازه ترین مطالب تسکین
جرمگیری به مینای دندان آسیب می‌زند؟ پاسخ علمی به باورهای غلط
باور اینکه جرمگیری باعث نازک شدن دندان یا آسیب جرمگیری به مینای دندان می‌شود، باعث شده بعضی افراد پاک‌سازی حرفه‌ای را به تأخیر بیندازند. جرمگیری اصولی برای برداشتن جرم سخت‌شده روی دندان انجام می‌شود، نه برای تراشیدن مینای سالم. ابزار و روش کار باید متناسب با وضعیت دندان و لثه انتخاب شود و پس از درمان، مراقبت درست ادامه پیدا کند.
جرم دندان چیست؟
پلاک لایه‌ای نرم و چسبنده از باکتری و بقایای غذاست که با مسواک و تمیز کردن بین دندان‌ها کاهش می‌یابد. اگر پلاک باقی بماند، با مواد معدنی بزاق سخت می‌شود و جرم تشکیل می‌دهد. جرم به دندان و خط لثه می‌چسبد و با مسواک معمولی به‌طور کامل جدا نمی‌شود. تجمع آن می‌تواند التهاب، خونریزی، بوی بد و بیماری لثه ایجاد کند.
آیا جرمگیری مینای دندان را می‌تراشد؟
در پاک‌سازی حرفه‌ای، هدف جدا کردن رسوبات از سطح دندان است. مینای سالم ساختاری سخت دارد و جرمگیری استاندارد نباید آن را مانند تراش مکانیکی بردارد. احساس زبری یا تغییر رنگ پس از برداشتن جرم به این دلیل است که سطح واقعی دندان نمایان شده است. گاهی بیمار پیش از جرمگیری جرم ضخیمی داشته و پس از آن فاصله یا خط لثه را بیشتر می‌بیند؛ این به معنی خراب شدن دندان نیست.
خطر بیشتر زمانی ایجاد می‌شود که فرد به افراد غیرمتخصص مراجعه کند، از ابزار نامناسب استفاده شود یا فشار و زاویه کار درست نباشد. انتخاب مرکز معتبر و رعایت دستورهای پس از درمان اهمیت دارد.
حساسیت بعد از جرمگیری چرا رخ می‌دهد؟
پس از برداشتن جرم، بخش‌هایی از ریشه که قبلاً پوشیده بوده یا لثه ملتهب است ممکن است به سرما و شیرینی حساس شود. این حساسیت معمولاً موقتی است و با خمیردندان مخصوص دندان حساس، پرهیز کوتاه‌مدت از محرک‌ها و رعایت بهداشت کاهش می‌یابد. حساسیت شدید، ماندگار یا همراه با درد ضربان‌دار باید بررسی شود؛ هر دردی را به جرمگیری نسبت ندهید.
باورهای غلط رایج
جرمگیری دندان را سفید می‌کند
جرمگیری لکه و رسوب خارجی را برمی‌دارد، اما رنگ طبیعی مینای دندان را عوض نمی‌کند. سفیدکنندگی شیمیایی درمانی جداگانه است.
جرمگیری باعث لق شدن دندان می‌شود
جرم زیاد ممکن است مدتی مانند تکیه‌گاه کاذب اطراف دندان باشد. پس از برداشتن آن، لقی موجود آشکار می‌شود؛ علت اصلی، تحلیل استخوان یا بیماری لثه است نه پاک‌سازی.
هرچه جرمگیری بیشتر باشد بهتر است
فاصله جلسات باید بر اساس میزان جرم، سلامت لثه، سیگار، بهداشت و نظر دندان‌پزشک تعیین شود. درمان بی‌دلیل یا روش تهاجمی مناسب نیست.
جرمگیری چگونه انجام می‌شود؟
دندان‌پزشک یا بهداشت‌کار پس از معاینه، با ابزار دستی یا دستگاه اولتراسونیک رسوبات را جدا می‌کند. سپس ممکن است سطح دندان پولیش شود. در بیماری لثه، پاک‌سازی عمیق‌تر زیر لثه لازم است و ممکن است چند جلسه یا بی‌حسی نیاز داشته باشد. نوع درمان به عمق جرم و وضعیت بافت‌ها بستگی دارد.
چه کسانی به جرمگیری بیشتری نیاز دارند؟
افراد سیگاری، کسانی که سابقه بیماری لثه دارند، افرادی که ارتودنسی، ایمپلنت یا پروتز دارند و بیمارانی که دسترسی بین دندانی دشواری دارند، ممکن است به پاک‌سازی و پیگیری نزدیک‌تری نیاز داشته باشند. فاصله مناسب برای همه یکسان نیست. دندان‌پزشک پس از بررسی خونریزی، عمق شیار لثه و مقدار جرم برنامه می‌دهد.
جرمگیری نباید با سفید کردن یا تراش مینای دندان اشتباه شود. سفید کردن برای تغییر رنگ داخلی دندان است و تراش دندان، درمانی تهاجمی‌تر با هدف مشخص محسوب می‌شود. اگر پس از جرمگیری سطح دندان زبر احساس شد، ممکن است پولیش یا بررسی ترمیم لازم باشد. حساسیت موقت قابل انتظار است، اما درد شدید و طولانی طبیعی نیست.
نقش بیمار در پیشگیری از جرم
مسواک دو بار در روز، تمیز کردن بین دندان‌ها، کاهش مصرف قند و ترک دخانیات سرعت تشکیل پلاک را کم می‌کند. هیچ پاک‌سازی حرفه‌ای جای مراقبت روزانه را نمی‌گیرد. مراجعه به‌موقع، جرم کم‌تری ایجاد می‌کند و احتمال التهاب و خونریزی را پایین می‌آورد.
اگر دندان‌پزشک پس از معاینه پاک‌سازی عمیق را پیشنهاد کند، احتمالاً جرم زیر لثه و التهاب وجود دارد. این روش با جرمگیری سطحی تفاوت دارد و ممکن است به بی‌حسی و چند جلسه نیاز داشته باشد. هدف آن کنترل باکتری‌های زیر لثه و حفظ استخوان اطراف دندان است. احساس حساسیت پس از آن را با پزشک مطرح کنید تا خمیردندان یا روش مناسب پیشنهاد شود. از خرید ابزارهای فلزی و تراشیدن جرم در خانه خودداری کنید؛ ابزار نامناسب می‌تواند لثه را زخمی، سطح ترمیم را خراشیده و عفونت را بیشتر کند. مراقبت پیشگیرانه همیشه ایمن‌تر از درمان خانگی تهاجمی است.
یک برنامه مناسب جرمگیری باید همراه با آموزش مسواک و نخ دندان باشد. پس از پاک‌سازی، نقاطی را که بیشتر پلاک می‌گیرند از دندان‌پزشک بپرسید. گاهی مشکل اصلی تکنیک مسواک یا شلوغی دندان‌هاست و اصلاح همین عامل دفعات جرم را کم می‌کند. جرمگیری را به دلیل ترس از حساسیت کنار نگذارید؛ حساسیت قابل کنترل است، اما التهاب طولانی لثه ممکن است به استخوان آسیب بزند.
پولیش و آموزش درست، نتیجه جرمگیری را پایدارتر می‌کند.
پرسش و پاسخ با پزشک، ترس از درمان را کمتر می‌کند.
مراقبت بعد از جرمگیری
- روزانه دو بار مسواک نرم و خمیردندان فلورایددار استفاده کنید.
- تمیز کردن بین دندان‌ها را قطع نکنید.
- در صورت حساسیت، غذا و نوشیدنی بسیار سرد یا داغ را محدود کنید.
- سیگار و خوراکی‌های رنگی را در ساعات اولیه کاهش دهید.
- اگر خونریزی یا درد ادامه پیدا کرد، با مطب تماس بگیرید.
جرمگیری جایگزین بهداشت روزانه نیست. پلاک جدید از همان روز شروع به تشکیل می‌کند و اگر پاک نشود، دوباره به جرم تبدیل خواهد شد.
جمع‌بندی
آسیب جرمگیری به مینای دندان در صورت انجام اصولی و توسط فرد آموزش‌دیده، باور نادرستی است. جرمگیری برای برداشتن رسوب و کنترل بیماری لثه انجام می‌شود، اما ممکن است حساسیت کوتاه‌مدت یا آشکار شدن مشکلات قبلی رخ دهد. معاینه، روش مناسب و مراقبت روزانه سه پایه سلامت دندان هستند.
این مطلب آموزشی است و جایگزین تشخیص دندان‌پزشک نیست.